Jakie produkty spożywcze są z Rosji i gdzie można je znaleźć?

Produkty spożywcze z Rosji dostępne w Polsce to głównie surowce i półprodukty, przede wszystkim filety i mięso rybie, ryby mrożone, tłuszcze i oleje, nasiona lnu oraz ogórki. Ich dostępność w sprzedaży detalicznej jest dziś ograniczana przez decyzje sieci handlowych oraz polityki zakupowe, ponieważ unijne sankcje nie obejmują żywności jako takiej. Jeśli zastanawiasz się, gdzie można je znaleźć, to najczęściej w kanałach hurtowych i w sklepach z importowaną żywnością, sporadycznie w sieciach detalicznych zależnie od ich polityk, a także na rynkach spożywczych w Rosji przy zakupach na miejscu.

Jakie produkty spożywcze z Rosji trafiają do Polski?

Import z Rosji do Polski koncentruje się na kategoriach o wyraźnie towarowym charakterze, a nie na asortymencie delikatesowym. W 2023 roku największą pozycję stanowiły filety rybne, mięso rybie i ryby mrożone. Towary te odpowiadały za około 187 mln EUR, czyli 53 procent wartości całego importu rolno spożywczego z Rosji.

Istotne miejsce zajmowały też roślinne i tłuszczowe komponenty łańcucha żywnościowego. Nasiona lnu odpowiadały za 10 procent importu i 17,8 mln EUR, tłuszcze i oleje roślinne oraz zwierzęce za 8,5 procent i około 30 mln EUR, a inne nasiona, głównie gorczyca, za 6,2 procent i 22 mln EUR.

W danych handlowych widoczna była również pozycja ogórków. Import ogórków z Rosji w 2023 roku osiągnął 9,0 mln EUR przy wolumenie 7,9 tys. ton, co pokazuje, że w niektórych warzywnych kategoriach polski rynek pozostaje otwarty na dostawy spoza Unii, jeśli sieci i importerzy uznają je za atrakcyjne kosztowo i logistycznie.

W pierwszych czterech miesiącach 2024 roku łączna wartość importu rolno spożywczego z Rosji i Białorusi do Polski spadła jednak o około 30 procent rok do roku i stanowiła mniej niż 1 procent całego importu, co potwierdza szybkie kurczenie się strumieni towarowych w tych kierunkach.

Czy sankcje UE blokują rosyjską żywność?

Unijne sankcje nie obejmują żywności i nawozów, więc eksport i import tych towarów nie są przedmiotem jednolitego zakazu na poziomie UE. To oznacza, że sama obecność lub brak towaru na półce nie wynika z formalnej blokady unijnej, lecz z innych decyzji.

Realnym mechanizmem ograniczającym dostępność są polityki importerów i sprzedawców, w tym wycofywanie asortymentu oraz kontrola łańcucha dostaw przez dokumenty pochodzenia i kody EAN. Im ostrzejsza polityka danej sieci, tym mniejsza widoczność rosyjskiej żywności w detalu.

Gdzie można je dziś znaleźć?

Gdzie można je znaleźć w praktyce zależy od polityk zakupowych i dystrybucyjnych. Dostępność w sklepach ogólnodostępnych w Polsce jest ograniczana centralnie. Jedna z największych sieci blokowała sprzedaż towarów oznaczonych kodami EAN zaczynającymi się od 460 do 469 oraz 481. Inna sieć wycofywała produkty pochodzące z Rosji i Białorusi.

• W dużych sieciach handlowych dostępność bywała wyższa przed wycofaniem asortymentu, dziś zależy od wewnętrznych decyzji firm i bieżących umów zakupowych.
• W sklepach z importowaną żywnością oferta zmienia się dynamicznie i częściej obejmuje surowce oraz półprodukty rolno spożywcze.
• W hurtowniach i kanałach B2B łatwiej o pozyskanie towarów surowcowych, zwłaszcza w wolumenach przemysłowych lub do przetwórstwa.
• Na rynkach spożywczych i bazarach w Rosji dostępność jest wysoka w zakupach na miejscu, co dotyczy przepływów poza polskim detalem.

W rezultacie rynek detaliczny w Polsce prezentuje ograniczoną ekspozycję, a większą część przepływu obsługują segmenty hurtowe oraz przetwórstwo, zgodnie z towarowym charakterem importu.

Jak rozpoznać pochodzenie rosyjskich produktów w sklepie?

Identyfikacja pochodzenia bywa łączona ze skanowaniem kodu kreskowego. Zakres 460 do 469 jest sygnałem wskazującym na rosyjskie pochodzenie w systemie EAN. W wewnętrznych politykach części firm handlowych stosowano także ograniczenia dla kodu 481, który dotyczy Białorusi.

Warto jednak rozróżniać kilka kwestii. Produkt może być wytworzony w Rosji, ale marka może mieć odmienną strukturę własnościową. Bywa odwrotnie, czyli firma z rosyjskim kapitałem może produkować poza Rosją. Dlatego ostateczne potwierdzenie dają dokumenty pochodzenia oraz oznaczenia na etykiecie, które w handlu profesjonalnym są standardowo weryfikowane.

Dlaczego dostępność produktów z Rosji spada?

Decydują o tym dobrowolne ograniczenia po stronie handlu, zmieniające się łańcuchy dostaw i nastroje konsumenckie. Sieci mogą wycofywać produkty centralnie, blokować sprzedaż według zakresów kodów lub modyfikować politykę zakupową w odpowiedzi na oczekiwania klientów i partnerów.

Wynik widoczny w danych to spadek skali wymiany. W pierwszych czterech miesiącach 2024 roku łączny import rolno spożywczy z Rosji i Białorusi zmalał o około 30 procent rok do roku i miał udział mniejszy niż 1 procent, co przekłada się na mniejszą obecność towarów na rynku.

Co jeszcze kształtuje kierunki handlu polsko rosyjskiego?

Kierunki przepływów zależą także od polityk po stronie rosyjskiej. W 2022 roku obowiązywał w Rosji zakaz importu m.in. wołowiny, wieprzowiny, drobiu, owoców, serów i produktów mlecznych z wybranych krajów. Stosowano także embargo na wybrane polskie owoce i warzywa, w tym jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, czereśnie, kalafiory i kapustę.

Takie środowisko regulacyjne powoduje, że handel ma charakter punktowy i koncentruje się wokół kategorii surowcowych, które łatwiej przemieszczać i przetwarzać, a w mniejszym stopniu dotyczy konsumenckich marek gotowych do spożycia.

Jaki jest praktyczny wniosek dla kupujących?

Jeśli interesują Cię produkty spożywcze z Rosji, pamiętaj, że rdzeniem oferty pozostają ryby i półprodukty rybne, tłuszcze i oleje, nasiona lnu oraz ogórki. W polskim detalu ich widoczność jest ograniczona przez polityki sieci i kontrolę pochodzenia, a przepływ w większym stopniu przesuwa się do hurtu i przetwórstwa.

Gdy chcesz ustalić, gdzie można je znaleźć, sprawdzaj kanały specjalistyczne oraz zapisy pochodzenia w dokumentach i kodach EAN. Zakres 460 do 469 jest sygnałem rosyjskiego pochodzenia, przy czym należy mieć na uwadze rozróżnienie między miejscem produkcji a strukturą kapitałową danej marki.